"Onze experts geven toelichting"
Logo mens en organisatie, MenO, Uden, Janine Ontwerpt, www.janineontwerpt.nl
Eugène Mennega

WERVING & SELECTIE en ARBEIDSRECHT EEN VERSTANDSHUWELIJK? 

9-11-2017

Eugène Mennega, HR-jurist bij MenO

In de dagelijkse praktijk heeft het aangaan van een arbeidsrelatie iets weg van het aangaan van een huwelijk. Twee partijen maken elkaar het hof, zetten hun beste beentje voor en vinden het op de roze wolk best lastig en onaangenaam om eens goed te gaan zitten voor de huwelijkse voorwaarden. De dagelijkse praktijk op het vlak van arbo en verzuim wordt helaas gekenmerkt door toenemende complexiteit. Een toenemende complexiteit omdat het verzuim veelal niet het gevolg is van één duidelijke oorzaak, ‘het gebroken been’, maar van een soms ingewikkelde mix van oorzaken.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

De jurist en het arbeidshuwelijk
Als arbeidsjurist voel ik me vaak de ongenode gast op het Werving & Selectie-feestje wanneer ik gevraagd word om de arbeidsovereenkomst op te stellen of te checken. De boodschap is dan vaak: stel geen vragen en neem geen artikelen op ‘die het goede gevoel kunnen verstoren’. Als de arbeidsmarkt krapper is, geldt dit nog meer.
In de huwelijksmetafoor: wanneer het gevoel bestaat dat het aantal huwelijkskandidaten beperkt is dan ben je, zo is het gevoel, wel genoodzaakt om meer risico’s te nemen dat je ‘de kat in de zak huwt’.

De roze arbeidscontractwolk
Juist in een verhitte arbeidsmarkt is het belangrijk het hoofd koel te houden en om van de roze wolk terug te gaan naar de investering die samenhangt met het aannemen van een nieuwe medewerker. Het in dienst nemen van een nieuwe werknemer is vergelijkbaar met een investering van minimaal zo’n € 40.000[1]. Minimaal, omdat de omvang van die investering snel toeneemt naarmate de relatie langer duurt. Een investering van zo’n €40.000 of meer ook in de eindfase van de selectie rechtvaardigt een kritische houding. Wat mij betreft niet alleen vanuit de positie van de werkgever, maar ook van de werknemer in spé.

De (onder)prestatie in de arbeidsrelatie
Bij het aannemen van een nieuwe medewerker ligt het risico niet zwart-wit in ‘goed of fout’. ‘Goed’ in de zin van het voortzetten van de relatie en ‘fout’ in de zin van het afbreken daarvan. Het risico ligt vaak juist in ‘het grijze gebied: het niet krijgen van de gewenste ‘return on investment’. Als je pech hebt krijg je het niet (meer) na enige tijd en als je nog meer pech krijg je al vrij snel niet meer bijvoorbeeld na de proeftijd. Het gaat over het risico van het matig of ondermaats presteren van een medewerker. Dat kan te maken hebben met het ontbreken van inhoudelijke kwaliteiten (onvermogen) maar ook met houding en gedrag (onwil).

Het niet traditionele arbeidscontract
Kan een arbeidsovereenkomst en het overleg daarover iets bijdragen aan het verminderen van het risico van ondermaats presteren? Ja, dat kan!
Ik kies er in dat kader veelal voor niet traditionele juridische bepalingen in het arbeidscontract op te nemen. Bijvoorbeeld een functieprofiel op basis van het ITO-model, een model voor resultaatgericht personeelsbeleid. Hierin worden  harde én zachte resultaten (output/verantwoordelijkheid), verwachtingen met betrekking tot de aanwezigheid van succesbepalende eigenschappen (input): van hard (kennis en kunde) naar zacht (houding en gedrag) beschreven. Geïnteresseerd? Vraag de White paper aan. Feitelijk introduceer ik in de arbeidsovereenkomst de eerste stap in de beoordelingscyclus.

Open communicatie
Wat mij betreft vervult een arbeidsovereenkomst een belangrijke rol om als sluitstuk van de selectie allerlei risico’s open en eerlijk bespreekbaar te maken en daarmee zo goed mogelijk te managen. Dit om bijvoorbeeld vast te stellen of degene die zegt persoonlijke ontwikkeling heel belangrijk te vinden, daarvoor ook zelf de verantwoordelijkheid durft te nemen en bereid is daarin te investeren.

Arbeidscontract sluitstuk van selectie
Voor mij is de arbeidsovereenkomst als sluitstuk van de selectie een waardevol instrument om het datgene wat meestal niet wordt besproken juist wel bespreekbaar te maken. Dit sluit aan bij mijn ervaring als arbeidsjurist waar ik constateer dat arbeidsrelaties meer dan eens stuklopen op basis van een teleurstelling met betrekking tot een verwachting die nooit is uitgesproken.
Terug naar de huwelijkse voorwaarden. Ook op de roze wolk is het toch mooi meegenomen wanneer je van elkaar weet wat de een en wat de ander belangrijk vindt en welke keuzes dat met zich meebrengt. Dat voorkomt dat zich boven de roze wolk al vrij snel donkere wolken samenpakken.  

voetnoot [1] Indicatief in het geval van een bruto salaris van € 2.500 per maand: 1 jaarsalaris inclusief vakantietoeslag, werkgeverslasten én werving/selectie en aanstellingskosten.